ถ้าคุณกำลังจะติดไฟถนนโซล่าเซลล์ในหมู่บ้าน ลานจอดรถ โรงงาน หรือถนนในไร่ คำถามที่มาแน่ ๆ คือ “ต้องซื้อกี่วัตต์” แล้วพอไปดูสินค้าก็จะเจอตัวเลขเต็มไปหมด ทั้งวัตต์ของหลอด วัตต์ของแผง Ah ของแบตเตอรี่ ลูเมน และค่า IP บทความนี้จะพาไล่ทีละตัวว่าแต่ละค่าหมายถึงอะไร ตัวไหนสำคัญจริง และควรเลือกอย่างไรให้ไฟสว่างพอ ใช้ได้ทั้งคืน และไม่ดับกลางดึกในช่วงฝนตกติดกันหลายวัน
ไฟถนนโซล่าเซลล์ทำงานอย่างไร มีชิ้นส่วนอะไรบ้าง
ไฟถนนโซล่าเซลล์คือโคมไฟถนนที่ไม่ต้องเดินสายไฟจากมิเตอร์ กลางวันแผงโซล่าเซลล์เปลี่ยนแสงแดดเป็นไฟฟ้าเก็บลงแบตเตอรี่ พอค่ำลงเซ็นเซอร์แสงสั่งให้หลอด LED ติดเอง แล้วดับตอนเช้า ระบบหนึ่งชุดมีชิ้นส่วนหลัก 4 อย่างที่ต้องดูให้ครบ
ตัวผลิตไฟ ยิ่งวัตต์สูงยิ่งชาร์จเต็มเร็ว มีทั้งแบบติดบนโคม (All-in-one) และแบบแยกแผงปรับมุมได้
ถังเก็บพลังงานสำหรับใช้ตอนกลางคืน ปัจจุบันนิยม LiFePO4 เพราะทนความร้อนและอายุยาวกว่าลิเธียมทั่วไป
ตัวให้แสงและสมองของระบบ คอยควบคุมการชาร์จ ตั้งเวลาหรี่ไฟ และป้องกันแบตหมดเกลี้ยง
ถ้าอยากเข้าใจภาพรวมก่อนว่าโซล่าเซลล์เหมาะกับงานไหน และเทียบกับไฟ 220V แล้วคุ้มตรงไหน แนะนำอ่าน ข้อดีของไฟโซล่าเซลล์และงานที่เหมาะจะใช้ กับ ไฟถนนโซล่าเซลล์มีกี่แบบ เลือกแบบไหนดี ก่อน แล้วค่อยกลับมาคำนวณวัตต์ในบทความนี้
“วัตต์” ของไฟถนนโซล่าเซลล์ หมายถึงอะไรกันแน่
นี่คือจุดที่คนสับสนมากที่สุด เพราะสินค้าไฟโซล่าเซลล์ในตลาดมักโฆษณาตัวเลขวัตต์ที่ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกัน แบ่งได้ 3 ความหมาย
1. วัตต์ของหลอด LED (กำลังไฟที่ใช้จริง)
คือไฟฟ้าที่หลอดกินจริงตอนสว่างเต็มที่ ตัวเลขนี้คือตัวที่ควรใช้เทียบความสว่างระหว่างรุ่น เพราะเมื่อคูณกับประสิทธิภาพของ LED (โดยทั่วไป 130–170 ลูเมนต่อวัตต์) จะได้ค่าลูเมนที่ออกมาจริง เช่น หลอด 30W ที่ 150 lm/W จะได้ราว 4,500 ลูเมน
2. “วัตต์เทียบเท่า” หรือวัตต์ตามชื่อรุ่น
สินค้าราคาถูกจำนวนมากใส่ตัวเลข 200W 300W 500W ไว้ที่ชื่อรุ่น ทั้งที่หลอดกินไฟจริงเพียง 10–30W และแผงเล็กมาก ตัวเลขนี้ไม่มีมาตรฐานกำกับ ใช้เทียบข้ามยี่ห้อไม่ได้เลย วิธีจับผิดง่าย ๆ คือดูขนาดแผงและความจุแบตเตอรี่ ถ้าโฆษณา 300W แต่แผงมีแค่ 20W ตัวเลข 300W นั้นไม่ใช่กำลังไฟจริงแน่นอน
3. วัตต์ของแผงโซล่าเซลล์
เป็นกำลังผลิตสูงสุดของแผงในสภาพแดดมาตรฐาน ไม่ใช่ความสว่างของโคม แต่เป็นตัวกำหนดว่าแบตเตอรี่จะชาร์จเต็มในหนึ่งวันหรือไม่ จะพูดถึงละเอียดในหัวข้อที่ 4
เลือกกี่วัตต์ ดูจากความสูงเสาและความกว้างถนน
ความสว่างที่ต้องการบนพื้นถนนขึ้นกับความสูงของเสาเป็นหลัก เพราะยิ่งติดสูง แสงยิ่งกระจายกว้างแต่จางลง หลักที่ใช้กันในงานติดตั้งจริงคือเลือกความสูงเสาก่อนตามความกว้างของถนน แล้วจึงเลือกโคมให้มีลูเมนพอกับความสูงนั้น ตารางด้านล่างเป็นค่าแนะนำเบื้องต้นสำหรับ LED ประสิทธิภาพราว 150 lm/W ระยะห่างเสาประมาณ 3–3.5 เท่าของความสูงเสา
| ลักษณะพื้นที่ | ความกว้างถนน | ความสูงเสาแนะนำ | วัตต์จริงของหลอด | ลูเมนโดยประมาณ | ระยะห่างเสา |
|---|---|---|---|---|---|
| ทางเดิน ซอยเล็ก สวน | 2–4 ม. | 3–4 ม. | 10–20W | 1,500–3,000 lm | 10–14 ม. |
| ถนนในหมู่บ้าน ลานจอดรถขนาดเล็ก | 4–6 ม. | 5–6 ม. | 30–40W | 4,000–6,000 lm | 15–20 ม. |
| ถนนสองเลน ถนนหน้าโรงงาน | 6–8 ม. | 6–8 ม. | 50–60W | 7,000–9,000 lm | 20–25 ม. |
| ถนนสายหลัก ลานกว้าง คลังสินค้า | 8–12 ม. | 8–9 ม. | 80–100W | 11,000–15,000 lm | 25–30 ม. |
ตัวเลขนี้เป็นค่าตั้งต้นสำหรับพื้นที่ทั่วไป ถ้าเป็นทางแยก ทางโค้ง หรือจุดที่ต้องการความปลอดภัยสูง ควรขยับขึ้นอีกหนึ่งขั้น และถ้าอยากคำนวณเป็นค่าลักซ์บนพื้นให้ตรงตามมาตรฐาน อ่านวิธีคิดได้ใน วิธีคำนวณความสว่าง (Lux) ให้พอดีกับพื้นที่
ส่วนเรื่องเสา ถ้ายังไม่ได้เลือก แนะนำอ่าน เสาไฟถนน 6–9 เมตร เลือกยังไงให้เหมาะกับหน้างาน ซึ่งอธิบายเรื่องความสูง ตอม่อ และอุปกรณ์ที่ต้องมีครบ หรือดูรุ่นเสาทั้งหมดได้ที่หมวด เสาไฟถนน
รุ่นที่ใช้บ่อยสำหรับแต่ละความสูง
เพื่อให้เห็นภาพว่าตัวเลขในตารางแปลงเป็นสินค้าจริงอย่างไร ลองดูโคมไฟถนนโซล่าเซลล์แบบแผงแยกของ W.L. Lighting สามรุ่นนี้ สังเกตว่าวัตต์จริงของหลอด แผง และแบตเตอรี่ของแต่ละรุ่นถูกจับคู่กันมาให้พอดีอยู่แล้ว ซึ่งเป็นสัดส่วนเดียวกับที่จะอธิบายในสองหัวข้อถัดไป (สเปกจากหน้าสินค้า ราคาปัจจุบันดูได้ที่หน้าสินค้าแต่ละรุ่น)
- หลอด LED 40W · 6,400 ลูเมน
- แผง 100W Mono · แบต LiFePO4 320Wh
- IP65 · สว่าง 12–20 ชม./คืน
- หลอด LED 50W · 8,000 ลูเมน
- แผง 120W Mono · แบต LiFePO4 384Wh
- IP65 · สว่าง 12–20 ชม./คืน
- หลอด LED 100W · 16,000 ลูเมน
- แผง 150W × 2 · แบต LiFePO4 1,536Wh
- IP65 · สว่าง 12–20 ชม./คืน
สำหรับถนนในหมู่บ้านและลานจอดรถบนเสา 5–7 เมตร รุ่น 6,400 ลูเมนมักเป็นตัวเลือกที่สมดุลระหว่างความสว่างกับราคา ถนนสองเลนหรือหน้าโรงงานบนเสา 8 เมตรขึ้นไปให้ขยับไป 8,000 ลูเมน และถนนสายหลักหรือลานกว้างบนเสา 9 เมตรควรใช้รุ่น 16,000 ลูเมนขึ้นไปที่มาพร้อมแผงคู่ ดูรุ่นทั้งหมดรวมถึงโคมโซล่าเซลล์แบบอื่น ๆ ได้ที่หมวด โคมไฟโซล่าเซลล์
แผงโซล่าเซลล์ต้องกี่วัตต์ถึงชาร์จทัน
หลักคิดคือ พลังงานที่แผงผลิตได้ในหนึ่งวันต้องมากกว่าพลังงานที่หลอดใช้ในหนึ่งคืน ประเทศไทยได้แดดเต็มที่เฉลี่ยประมาณ 4–5 ชั่วโมงต่อวัน (Peak Sun Hours) แต่ในหน้าฝนอาจเหลือ 2–3 ชั่วโมง จึงต้องเผื่อไว้
ตัวอย่าง หลอด 40W เปิดสว่างเต็มที่ 12 ชั่วโมง ใช้พลังงาน 480Wh ต่อคืน ถ้าคิดแดด 4 ชั่วโมง จะต้องใช้แผงประมาณ 480 ÷ (4 × 0.7) ≈ 170W ซึ่งใหญ่กว่าที่หลายคนคิดมาก นี่คือเหตุผลที่ไฟโซล่าเซลล์คุณภาพดีมักตั้งค่าให้ หรี่ไฟลงในช่วงดึก เช่น สว่างเต็ม 100% ช่วง 18.00–23.00 น. แล้วลดเหลือ 30–50% จนถึงเช้า ทำให้พลังงานที่ใช้ต่อคืนลดลงราวครึ่งหนึ่ง และใช้แผงประมาณ 1.5–2 เท่าของวัตต์หลอดก็เพียงพอ ตัวอย่างจากสินค้าจริง รุ่น WL-ST-911-100W ใช้หลอด 40W คู่กับแผง 100W (2.5 เท่า) และรุ่น WL-ST-992-300W ใช้หลอด 100W คู่กับแผง 150W สองแผง (3 เท่า) ซึ่งเป็นสัดส่วนที่เผื่อหน้าฝนไว้แล้ว
แผงติดบนโคม (All-in-one) กับแผงแยก ต่างกันตรงไหน
แบบ All-in-one ติดตั้งง่าย ไม่มีสายโยง แต่ขนาดแผงถูกจำกัดด้วยตัวโคม จึงเหมาะกับหลอดไม่เกิน 30–40W ส่วนแบบแผงแยกสามารถใช้แผงใหญ่ 100–200W และปรับมุมหันแผงไปทางทิศใต้เพื่อรับแดดได้เต็มที่ เหมาะกับหลอด 50W ขึ้นไปที่ต้องการความสว่างสูงตลอดคืน ข้อควรระวังของแบบแผงแยกคือต้องมีขาตั้งแผงที่แข็งแรงและติดสูงพ้นร่มไม้
ถ้าหน้างานเป็นซอย ทางเดิน หรือลานเล็กที่ใช้เสา 4–6 เมตร และอยากได้ชุดที่ติดตั้งจบในตัวโดยไม่ต้องเดินสายแผง W.L. Lighting มีรุ่น All-in-one ให้เลือก 3 ขนาด
- แผงติดบนตัวโคม ไม่มีสายโยง ติดตั้งง่าย
- เซ็นเซอร์แสง เปิด-ปิดอัตโนมัติ
- แผงติดบนตัวโคม ไม่มีสายโยง ติดตั้งง่าย
- เซ็นเซอร์แสง เปิด-ปิดอัตโนมัติ
- แผงติดบนตัวโคม ไม่มีสายโยง ติดตั้งง่าย
- เซ็นเซอร์แสง เปิด-ปิดอัตโนมัติ
ส่วนถนนที่กว้างกว่า 6 เมตรหรือต้องการสว่างเต็มที่ตลอดคืน ให้กลับไปดูรุ่นแผงแยกในหัวข้อที่ 3 ซึ่งใส่แผงและแบตเตอรี่ใหญ่กว่าได้มาก
แบตเตอรี่กี่ Ah ถึงพอใช้ทั้งคืน และสำรองวันฝนตก
ความจุแบตเตอรี่บอกเป็น Ah (แอมป์-ชั่วโมง) ที่แรงดันหนึ่ง ๆ การเทียบข้ามรุ่นควรแปลงเป็น Wh ก่อน โดยเอา Ah × โวลต์ เช่น แบต 12.8V 30Ah = 384Wh ส่วนแบต 3.2V 60Ah = เพียง 192Wh แม้ตัวเลข Ah จะมากกว่า นี่คืออีกจุดที่ตัวเลขบนโฆษณาหลอกตาได้ สังเกตว่าสเปกของ W.L. Lighting จะระบุทั้ง Ah และ Wh เสมอ เช่น รุ่น WL-ST-911-120W ระบุแบต 3.2V 120Ah = 384Wh เพื่อให้เทียบกันได้ตรง ๆ
ตัวอย่างเดียวกัน หลอด 40W ใช้พลังงานประมาณ 250Wh ต่อคืนเมื่อมีโหมดหรี่ไฟ ถ้าต้องการสำรอง 2 วันฝนตกโดยไม่มีแดดเลย จะต้องมีแบตราว 250 × 2 ÷ 0.8 ≈ 625Wh หรือประมาณ 12.8V 50Ah สำหรับพื้นที่ที่ฝนตกติดกันบ่อย เช่น ภาคใต้หรือภาคตะวันออก แนะนำเผื่อ 3 วัน
LiFePO4 กับลิเธียมทั่วไป (NMC) เลือกอะไร
แบตเตอรี่ลิเธียมไอรอนฟอสเฟต (LiFePO4) ทนความร้อนกลางแดดเมืองไทยได้ดีกว่า ชาร์จซ้ำได้ราว 2,000 รอบขึ้นไป และปลอดภัยกว่าในเรื่องความร้อนสะสม ส่วนลิเธียมทั่วไปให้ความจุต่อน้ำหนักสูงกว่าและราคาถูกกว่า แต่เสื่อมเร็วกว่าเมื่อโดนความร้อนต่อเนื่อง สำหรับโคมที่แบตติดอยู่ในตัวโคมกลางแดดทั้งวัน LiFePO4 คุ้มกว่าในระยะยาว
สัญญาณว่าแบตเตอรี่เล็กเกินไป
ไฟสว่างดีสองสามคืนแรกแล้วเริ่มดับก่อนเที่ยงคืน หรือไฟหรี่ลงเรื่อย ๆ ทุกคืนในหน้าฝนจนแทบไม่สว่าง อาการนี้มักไม่ได้แปลว่าโคมเสีย แต่แปลว่าแผงชาร์จไม่ทันหรือแบตเก็บไม่พอ วิธีแก้ที่ถูกต้องคือลดชั่วโมงสว่างเต็ม เพิ่มโหมดหรี่ หรือเปลี่ยนไปใช้รุ่นแผงแยกที่ใหญ่ขึ้น
เช็กลิสต์ 6 ข้อก่อนสั่งซื้อ
- วัดหน้างานก่อน ความกว้างถนน ความยาวที่ต้องส่อง และความสูงเสาที่จะใช้ แล้วเทียบกับตารางในหัวข้อที่ 3 เพื่อกำหนดวัตต์และลูเมน
- ดูวัตต์จริงและลูเมน ไม่ดูวัตต์ที่ชื่อรุ่น ขอสเปกหลอด LED และค่าลูเมนจากผู้ขายเสมอ
- เช็กแผงและแบตให้สัมพันธ์กัน แผงควร 1.5–2 เท่าของวัตต์หลอด แบตควรพอสำรองอย่างน้อย 2 คืน แปลงเป็น Wh เพื่อเทียบ
- สำรวจร่มเงา ต้นไม้ อาคาร หรือป้ายที่จะบังแผงในช่วง 10.00–15.00 น. ทำให้ผลผลิตหายไปได้มากกว่าครึ่ง ถ้าเลี่ยงไม่ได้ให้เลือกแบบแผงแยก
- ค่า IP และวัสดุ โคมไฟกลางแจ้งควรมีค่ากันน้ำกันฝุ่นอย่างน้อย IP65 ตัวโคมอะลูมิเนียม และมีการรับประกันที่ระบุแบตเตอรี่ชัดเจน
- เตรียมเสาและฐานให้ครบ เสาสูง 6 เมตรขึ้นไปต้องมีตอม่อและเจโบลท์ที่รับน้ำหนักแผงและแรงลมได้ ดูรายละเอียดใน หมวดเสาไฟถนน
ถ้าหน้างานมีไฟฟ้า 220V เข้าถึงอยู่แล้วและต้องการความสว่างสูงตลอดคืนโดยไม่กังวลเรื่องฝน โคมไฟถนน LED แบบใช้ไฟบ้านอาจเป็นตัวเลือกที่ต้นทุนต่อความสว่างถูกกว่า ดูรุ่นได้ที่หมวด โคมไฟถนน LED แล้วเทียบกับ โคมไฟโซล่าเซลล์ ก่อนตัดสินใจ
คำถามที่พบบ่อยเรื่องไฟถนนโซล่าเซลล์
ไฟถนนโซล่าเซลล์ 100W สว่างเท่าไฟบ้าน 100W ไหม
ต้องดูว่า 100W นั้นคือวัตต์จริงของหลอดหรือวัตต์ที่ชื่อรุ่น ถ้าเป็นหลอด LED 100W จริง จะให้แสงประมาณ 13,000–15,000 ลูเมน ใกล้เคียงโคมไฟถนน LED 220V ขนาดเดียวกัน แต่ถ้าเป็นตัวเลขที่ชื่อรุ่น หลอดจริงอาจมีเพียง 20–30W และสว่างต่างกันหลายเท่า
ฝนตกติดกันหลายวัน ไฟจะดับไหม
ขึ้นกับความจุแบตเตอรี่และการตั้งค่าหรี่ไฟ รุ่นที่ออกแบบให้สำรอง 2–3 วันและมีโหมดหรี่อัตโนมัติจะยังสว่างได้แม้แดดน้อย แต่ถ้าแบตเล็กและตั้งสว่างเต็มทั้งคืน ไฟอาจดับก่อนเช้าตั้งแต่วันฝนตกวันที่สอง จึงควรเผื่อความจุแบตตั้งแต่ตอนเลือกซื้อ
แบตเตอรี่ไฟโซล่าเซลล์อยู่ได้กี่ปี
แบต LiFePO4 คุณภาพดีที่ตั้งค่าคายประจุไม่เกิน 80% มักใช้งานได้ราว 5–8 ปีก่อนความจุลดลงชัดเจน ส่วนลิเธียมทั่วไปหรือแบตตะกั่วกรดจะสั้นกว่า อายุจริงยังขึ้นกับความร้อนของจุดติดตั้งและจำนวนวันที่แบตถูกใช้จนเกือบหมด
ต้องหันแผงโซล่าเซลล์ไปทางไหน
ในประเทศไทยควรหันแผงไปทางทิศใต้และเอียงประมาณ 10–15 องศา เพื่อรับแดดได้เต็มที่และให้น้ำฝนชะล้างฝุ่นออกเอง แบบ All-in-one ที่แผงติดกับโคมจะปรับมุมได้จำกัด จึงควรวางทิศทางของกิ่งเสาให้แผงหันไปทางใต้ตั้งแต่ตอนติดตั้ง
ยังไม่แน่ใจว่าต้องใช้กี่วัตต์ ให้ทีมงานช่วยคำนวณให้ฟรี
ส่งรูปหน้างาน ความกว้างถนน และความสูงเสาที่จะใช้มาทาง LINE ทีมงาน W.L. Lighting จะช่วยเลือกรุ่นโคม แผง และแบตเตอรี่ให้พอดีกับพื้นที่ พร้อมใบเสนอราคา
ตอบไวในเวลาทำการ จันทร์–เสาร์ 08.30–17.30 น. · ส่งทั่วไทย · ออกใบกำกับภาษีได้
