เวลาเลือกโคมไฟหรือหลอด LED หลายคนดูแค่วัตต์กับสีแสง แต่ลืมดู มุมองศาแสง ซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าแสงจะ “ไปตกที่ไหน” ห้องที่ติดดาวน์ไลท์หลายดวงแต่ยังรู้สึกมืด หรือภาพบนผนังที่ส่องแล้วแสงฟุ้งไปทั้งกำแพง ส่วนใหญ่มาจากการเลือกมุมแสงไม่ตรงงาน บทความนี้อธิบายว่ามุมองศาแสงคืออะไร มีตารางคำนวณขนาดวงแสงตามระยะติดตั้ง และวิธีเลือกมุม 15° 24° 36° 60° ให้เหมาะกับห้องในบ้าน ร้านค้า สวน และผนังอาคาร พร้อมรุ่นโคมดาวน์ไลท์และหลอดไฟ LED จาก W.L. Lighting ที่เลือกมุมได้
มุมองศาแสง (Beam Angle) คืออะไร
มุมองศาแสง หรือ Beam Angle คือมุมของลำแสงที่ออกจากโคมไฟ วัดเป็นองศา (°) เช่น 15°, 24°, 36°, 60° ตัวเลขนี้บอกว่าแสงจะกระจายเป็นวงแคบหรือวงกว้างเมื่อไปตกบนพื้น ผนัง หรือวัตถุ โคมสองตัวที่ให้ลูเมนเท่ากัน แต่มุมแสงต่างกัน จะให้ความรู้สึกต่างกันมาก ตัวหนึ่งอาจเป็นจุดแสงคม ๆ บนพื้น อีกตัวกระจายแสงนุ่มทั่วห้อง
วัดตรงไหน: ขอบที่แสงเหลือครึ่งหนึ่ง
ตามมาตรฐานสากล มุมองศาแสงคือมุมเต็มของลำแสง วัดระหว่างขอบสองข้างที่ความเข้มแสงลดลงเหลือ 50% ของค่ากลางลำแสง แปลว่าแสงไม่ได้หายไปทันทีที่ขอบมุม ยังมีแสงฟุ้งรอบ ๆ (spill light) อีกเล็กน้อย ดังนั้นวงแสงที่ตาเห็นจริงมักจะกว้างกว่าตัวเลขที่คำนวณได้นิดหน่อย
มุมแคบ = สว่างกลางวงมากกว่า
ลูเมน (ปริมาณแสงทั้งหมด) ไม่เปลี่ยนตามมุม แต่ถ้าบีบแสงให้อยู่ในวงเล็กลง ความสว่างตรงกลางวง (ลักซ์) จะสูงขึ้นมาก โดยประมาณคร่าว ๆ หลอดลูเมนเท่ากัน มุม 15° จะสว่างกลางวงมากกว่ามุม 36° ราว 6 เท่า นี่คือเหตุผลที่เพดานสูงหรือการส่องเน้นวัตถุต้องใช้มุมแคบ ส่วนห้องที่ต้องการแสงสม่ำเสมอควรใช้มุมกว้าง อ่านเรื่องลักซ์เพิ่มเติมได้ที่ วิธีคำนวณความสว่าง (Lux) ภายในบ้าน
วงแสงกว้างเท่าไหร่ ตามมุมองศาแสงและระยะติดตั้ง
คำนวณขนาดวงแสงได้จากสูตร เส้นผ่านศูนย์กลางวงแสง = 2 × ระยะจากโคมถึงพื้นผิว × tan(มุมแสง ÷ 2) เพื่อให้ใช้ง่าย เราคำนวณไว้ให้แล้วในตารางด้านล่าง ระยะ 1.5 เมตร เหมาะกับการส่องภาพหรือชั้นวาง ส่วน 2.5–3 เมตร คือระยะจากฝ้าถึงพื้นของบ้านและร้านค้าทั่วไป
| มุมแสง | ระยะ 1.5 ม. | ระยะ 2.5 ม. | ระยะ 3.0 ม. |
|---|---|---|---|
| 15° | ⌀ 0.39 ม. | ⌀ 0.66 ม. | ⌀ 0.79 ม. |
| 24° | ⌀ 0.64 ม. | ⌀ 1.06 ม. | ⌀ 1.28 ม. |
| 36° | ⌀ 0.97 ม. | ⌀ 1.62 ม. | ⌀ 1.95 ม. |
| 45° | ⌀ 1.24 ม. | ⌀ 2.07 ม. | ⌀ 2.49 ม. |
| 60° | ⌀ 1.73 ม. | ⌀ 2.89 ม. | ⌀ 3.46 ม. |
เทคนิคจากหน้างาน: ถ้าอยากให้แสงบนพื้นต่อกันเนียนไม่เป็นดวง ๆ ให้ระยะห่างระหว่างโคมไม่เกินขนาดวงแสงในตาราง เช่น ฝ้าสูง 2.5 เมตร ใช้หลอดมุม 36° ควรวางโคมห่างกันไม่เกินราว 1.5 เมตร แต่ถ้าตั้งใจให้เป็นจุดแสงเพื่อสร้างมิติ ก็เว้นระยะให้มากกว่านั้นได้ ดูวิธีวางจำนวนดวงตามขนาดห้องได้ที่ ดาวน์ไลท์ห้องละกี่ดวง กี่วัตต์ดี
อยากลองเปลี่ยนมุมองศาแสงโดยไม่ต้องเปลี่ยนโคม? โมดูล LED รุ่นนี้เลือกได้ 3 มุมในราคาเดียวกัน ใส่กับโคมขั้ว MR16/GU10 ที่มีอยู่ได้เลย
ตารางเลือกมุมองศาแสงตามงาน
| มุมแสง | ลักษณะแสง | เหมาะกับ | ตัวอย่างสินค้า |
|---|---|---|---|
| 10°–15° (แคบมาก) | จุดแสงคม เข้มมาก | ส่องภาพ ประติมากรรม ป้าย เพดานสูงเกิน 4 ม. | โมดูล LED 12.5W (เลือก 15°) |
| 24° (แคบ) | วงแสงชัด ขอบนุ่มขึ้น | ชั้นสินค้า เคาน์เตอร์ โถงเพดานสูง 3–4 ม. | โมดูล LED 12.5W (เลือก 24°) + WL-577-R |
| 36°–40° (กลาง) | สมดุล ทั้งพื้นและผนัง | ห้องนั่งเล่น ห้องนอน ทางเดิน ร้านกาแฟ | หลอด GU10/MR16 ทั่วไป ใน WL-D82, WL-581 |
| 45°–60° (กว้าง) | นุ่ม กระจายทั่ว | ห้องทำงาน ออฟฟิศ ห้องครัว งานล้างผนัง | Wall Washer, ดาวน์ไลท์ LED Built-in |
| 90°–120° (กว้างมาก) | แสงทั่วพื้นที่ ไม่มีจุดเน้น | ห้องเก็บของ ลานจอดรถ โกดัง | หลอด E27 ในโคม WL-J4002, ฟลัดไลท์ |
มุมแคบ 10°–24°: ส่องเน้น ชั้นสินค้า เพดานสูง
มุมองศาแสงแคบใช้เมื่อต้องการ “ดึงสายตา” ไปที่จุดใดจุดหนึ่ง เช่น ภาพบนผนัง ชั้นโชว์สินค้า โต๊ะอาหาร หรือเคาน์เตอร์ต้อนรับ และเป็นตัวเลือกหลักของโถงหรือร้านที่ฝ้าสูงเกิน 3.5 เมตร เพราะถ้าใช้มุมกว้าง แสงจะกระจายเป็นวงใหญ่เกินไปจนพื้นสว่างไม่พอ ตัวเลือกที่ยืดหยุ่นที่สุดคือ โมดูล LED 12.5W รุ่น WL-LED-Module02 ให้แสง 1,250 ลูเมน เลือกมุมได้ 15° / 24° / 36° และใส่ในโคมขั้ว GU10/MR16 ได้ทันที เมื่อใช้คู่กับโคมที่ปรับหน้าได้ จะหันแสงไปยังจุดที่ต้องการได้แม่นยำ
WL-LED-Module02 โมดูล LED 12.5W1,250 lm · มุม 15°/24°/36° · CRI>90 · ใส่โคม MR16/GU10
WL-577-R ดาวน์ไลท์ปรับมุมได้ 360° ขั้ว GU10หมุนส่องชั้นสินค้าหรือผนังได้รอบทิศ
WL-D85-2 ดาวน์ไลท์คู่ปรับมุมได้ ขั้ว GU102 หลอดในโคมเดียว ส่องผนังหรือชั้นโชว์เคล็ดลับการส่องภาพบนผนัง: วางโคมห่างจากผนังราว 0.6–1 เมตรแล้วเอียงแสงประมาณ 30° เข้าหาภาพ ใช้มุมแสง 15°–24° วงแสงจะพอดีกับกรอบภาพขนาดกลาง และควรเลือกหลอดที่มีค่า CRI สูงเพื่อให้สีของภาพตรงจริง อ่านต่อที่ ค่า CRI ในหลอดไฟคืออะไร
มุมกลาง 36°–40°: ดาวน์ไลท์ในบ้านทั่วไป
มุมองศาแสง 36°–40° คือมาตรฐานของหลอด GU10 และ MR16 ส่วนใหญ่ และเป็นมุมที่ใช้ได้ดีที่สุดกับฝ้าบ้านและคอนโดสูง 2.4–2.8 เมตร แสงลงพื้นเป็นวงกว้างพอให้ต่อกันได้ แต่ยังมีมิติของแสงและเงา ไม่แบนเหมือนโคมเพดานทั่วไป ถ้าไม่แน่ใจว่าจะเลือกมุมไหน 36° คือคำตอบที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับห้องนั่งเล่น ห้องนอน ทางเดิน และร้านกาแฟ เปรียบเทียบหลอด 7W กับโมดูล 12.5W ได้ที่ หลอด GU10 / MR16 เลือกหลอด 7W หรือโมดูล LED 12.5W ดี
WL-D82 ดาวน์ไลท์กลม ฝังฝ้า ขั้ว GU10โคมเล็ก Ø8 ซม. ใส่หลอด GU10 หรือโมดูล LED
WL-581 ดาวน์ไลท์ปรับหน้าได้ MR16/GU10อลูมิเนียมหล่อ Ø93 มม. เจาะฝ้า 85 มม.฿200ดูรายละเอียด →
WL-D65 ดาวน์ไลท์ Mini ปรับมุมได้ ขั้ว GU10เส้นผ่านศูนย์กลางเพียง 6.5 ซม. กลืนกับฝ้าเรื่องแสงแยงตา: มุมแสงไม่ได้เป็นตัวเดียวที่กำหนดความสบายตา ความลึกของหน้าโคมก็มีผลมาก โคมหน้าลึกที่ซ่อนหลอดไว้ด้านใน เช่น WL-DVIBE หรือ WL-D85 จะตัดแสงด้านข้างที่เข้าตาได้ดีกว่าโคมหน้าตื้น เหมาะกับห้องนอนและร้านที่ลูกค้านั่งนาน ส่วนห้องน้ำควรเลือกโคมหน้ากระจกกันน้ำ
มุมกว้าง 60° ขึ้นไป: แสงสว่างทั่วห้อง
มุมแสงกว้างเหมาะกับพื้นที่ที่ต้องการแสงสม่ำเสมอทั้งห้อง เช่น ห้องทำงาน ห้องครัว ห้องเรียน ออฟฟิศ หรือห้องเก็บของ แสงจะนุ่ม เงาน้อย และไม่เกิดวงแสงเป็นดวง ๆ บนพื้น ข้อแลกเปลี่ยนคือความเข้มกลางวงต่ำกว่า จึงต้องใช้ลูเมนรวมมากขึ้นหรือวางโคมถี่ขึ้น ดาวน์ไลท์ขั้ว E27 ที่ใส่หลอดเกลียวทั่วไปให้แสงลักษณะนี้ เพราะหลอด E27 กระจายแสงรอบตัวแล้วสะท้อนออกจากตัวโคม ทำให้ได้แสงกว้างแบบนุ่ม ๆ ส่วนดาวน์ไลท์ LED Built-in หลายรุ่นสั่งผลิตมุมแสงได้ตามงานโครงการ อ่านความต่างทุกแบบได้ที่ ดาวน์ไลท์ LED E27 vs MR16 vs Built-in
WL-J4002 ดาวน์ไลท์ขั้ว E27ใส่หลอดเกลียว E27 ได้หลายวัตต์
WL-J5002 ดาวน์ไลท์ขั้ว E27แสงกระจายนุ่มทั่วห้องมุมองศาแสงสำหรับงานภายนอก: ผนังอาคาร ต้นไม้ ลานกว้าง
หลักเดียวกันใช้กับไฟภายนอกได้ทั้งหมด เพียงแต่ระยะส่องไกลกว่าและวัตถุใหญ่กว่า จึงต้องคิดเรื่องมุมแสงให้ละเอียดขึ้น
ไฟส่องผนังอาคาร (Wall Washer)
งานส่องผนังให้แสงวิ่งขึ้นไปสูง ต้องใช้มุมที่แคบพอให้แสงไม่หมดแรงกลางทาง ผนังยิ่งสูงยิ่งต้องมุมแคบ ส่วนผนังเตี้ยหรือต้องการให้แสงเต็มผนังกว้าง ๆ ใช้มุมกว้างขึ้น ตัวอย่างเช่น Wall Washer รุ่น WL-WW003 ใช้มุมแสง 45° ที่เหมาะกับผนังและป้ายทั่วไป รายละเอียดเรื่องระยะห่างจากผนังและการเลือกวัตต์อ่านได้ที่ ติดตั้ง Wall Washer ให้สวย และ Wall Washer คืออะไร
ไฟส่องต้นไม้ (Spike Light) และไฟฝังพื้น
ต้นไม้ทรงสูงชะลูด เช่น ปาล์ม หรือเสาไม้ประดับ ใช้มุมแคบให้แสงขึ้นถึงยอด ส่วนต้นไม้พุ่มกว้างหรือทรงร่มใช้มุมกว้างขึ้นเพื่อให้แสงคลุมทั้งทรงพุ่ม หลายบ้านใช้ 2 โคมมุมต่างกันส่องต้นเดียวเพื่อให้ได้ทั้งลำต้นและพุ่มใบ ดูวิธีเลือกเต็ม ๆ ที่ ไฟส่องต้นไม้ (Spike Light) เลือกกี่วัตต์ มุมองศาเท่าไหร่
ฟลัดไลท์สำหรับลานกว้างและอาคาร
ฟลัดไลท์ส่องลานจอดรถ สนาม หรือโกดัง นิยมมุมกว้าง 90°–120° เพื่อให้แสงคลุมพื้นที่ ส่วนฟลัดไลท์ส่องอาคารสูงหรือสนามกีฬาจะใช้เลนส์มุมแคบเพื่อส่งแสงไปได้ไกล อ่านต่อที่ ฟลัดไลท์ LED กี่วัตต์ถึงพอ
5 ข้อผิดพลาดเรื่องมุมแสงที่พบบ่อย
1. ใช้มุมกว้างกับเพดานสูง
โถงหรือร้านที่ฝ้าสูง 4 เมตรขึ้นไป ถ้าใช้หลอดมุม 60° วงแสงจะบานกว้างกว่า 4.6 เมตร แสงถูกเกลี่ยบางจนพื้นได้ความสว่างไม่พอ ทั้งที่เปิดไฟหลายดวง แก้โดยเปลี่ยนเป็นมุม 24° หรือ 15°
2. ใช้มุมแคบทั้งห้องนั่งเล่น
ทุกดวงเป็น 15° จะได้วงแสงเป็นจุด ๆ บนพื้นเหมือนเวที ห้องดูไม่สบายตา ควรใช้มุม 36° เป็นแสงหลัก แล้วค่อยเสริมมุมแคบเฉพาะจุดที่ต้องการเน้น
3. ดูแค่วัตต์ ไม่ดูลูเมนกับมุม
หลอดวัตต์เท่ากันอาจให้ลูเมนไม่เท่ากัน และมุมต่างกันทำให้ความสว่างที่จุดใช้งานต่างกันมาก ควรดูทั้งลูเมนและมุมองศาแสงประกอบกันเสมอ
4. ผสมมุมต่างกันในแถวเดียวกัน
ดาวน์ไลท์ที่เรียงเป็นแถวเดียวกันควรใช้หลอดมุมเดียวกันทั้งหมด ไม่อย่างนั้นวงแสงบนพื้นจะเล็กใหญ่ไม่เท่ากัน ดูไม่เป็นระเบียบ และควรใช้โทนแสงเดียวกันด้วย
5. ลืมเผื่อระยะส่องจริง
ระยะจากโคมถึงพื้นไม่ใช่ระยะส่องจริงเสมอไป ถ้าส่องลงโต๊ะสูง 75 ซม. ระยะส่องจริงจะสั้นลง วงแสงก็เล็กลงตาม ใช้ตารางด้านบนคำนวณจากระยะถึงพื้นผิวที่ต้องการให้สว่างจริง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับมุมองศาแสง
มุมองศาแสงเท่าไหร่เหมาะกับดาวน์ไลท์ในบ้าน
สำหรับฝ้าบ้านและคอนโดสูง 2.4–2.8 เมตร มุม 36°–40° เหมาะที่สุด ได้วงแสงกว้างพอให้ต่อกันได้และยังมีมิติ ถ้าฝ้าสูง 3–4 เมตรให้ลดลงเป็น 24° และใช้ 15° เฉพาะจุดที่ต้องการส่องเน้น
มุมแคบหรือมุมกว้าง แบบไหนสว่างกว่า
ถ้าลูเมนเท่ากัน มุมแคบจะสว่างกว่าที่กลางวงแสง แต่ส่องได้พื้นที่เล็กกว่า ส่วนมุมกว้างคลุมพื้นที่มากกว่าแต่ความเข้มต่อจุดลดลง ปริมาณแสงรวมไม่ได้เปลี่ยน แค่กระจายต่างกัน
คำนวณขนาดวงแสงจากมุมองศาแสงยังไง
ใช้สูตร เส้นผ่านศูนย์กลางวงแสง = 2 × ระยะส่อง × tan(มุม ÷ 2) เช่น มุม 36° ที่ระยะ 2.5 เมตร จะได้วงแสงประมาณ 1.6 เมตร วงที่ตาเห็นจริงจะกว้างกว่านี้เล็กน้อยเพราะมีแสงฟุ้งรอบขอบ
เปลี่ยนมุมองศาแสงของโคมเดิมได้ไหม
ถ้าเป็นโคมขั้ว GU10 หรือ MR16 เปลี่ยนได้ง่ายด้วยการเปลี่ยนหลอดหรือใส่โมดูล LED ที่เลือกมุมได้ เช่น WL-LED-Module02 ที่มีมุม 15° / 24° / 36° ส่วนโคม LED Built-in มุมแสงถูกกำหนดจากเลนส์ในตัวโคม ต้องเลือกให้ถูกตั้งแต่สั่งซื้อ
เลือกมุมองศาแสงไม่ถูก ให้ทีมงานช่วยดูให้ฟรี
ส่งรูปหน้างาน แบบแปลน หรือความสูงฝ้ามาทาง LINE ทีมงาน W.L. Lighting ช่วยแนะนำมุมแสง จำนวนโคม และรุ่นที่เหมาะกับงบ
แชททาง LINEโทร 094-782-8882ดูโคมดาวน์ไลท์ดูหลอดไฟ LED
ตอบไวในเวลาทำการ จันทร์–เสาร์ 08.30–17.30 น. · ส่งทั่วไทย · ออกใบกำกับภาษีได้
