การเลือกโคมไฟหรือหลอดไฟ หลายคนมักตั้งคำถามว่า ควรเลือกกี่วัตต์ถึงจะสว่างพอ? หรือ โคมไฟกี่วัตต์เหมาะกับห้องของเรา? ซึ่งความจริงแล้ว ในยุคของหลอด LED การดูแค่ “วัตต์ (Watt)” ไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะสิ่งที่บอกความสว่างจริงคือ ลูเมน (Lumen)
ดังนั้น หากต้องการเลือกโคมไฟให้ประหยัดไฟแต่ยังสว่างพอดี ควรเข้าใจ 3 คำนี้ให้ครบ ได้แก่
- Watt (วัตต์)
- Lumen (ลูเมน)
- Lux (ลักซ์)
ทั้ง 3 คำนี้มีความเกี่ยวข้องกัน และเป็นพื้นฐานสำคัญในการออกแบบแสงสว่าง
ควรเลือกกี่วัตต์ ถึงจะสว่างพอดี ไม่เปลืองไฟ?
คำถามว่า เลือกกี่วัตต์ ดี จะตอบได้ง่ายขึ้นมาก ถ้าเปลี่ยนจากการดู วัตต์ (Watt) มาเป็นการดู ลูเมน (Lumen) เป็นตัวตั้ง เพราะหลอด LED รุ่นใหม่ ให้ความสว่างต่อวัตต์สูงขึ้นทุกปี หลอด 9 วัตต์ ของบางแบรนด์ จึงอาจสว่างเท่ากับ 15 วัตต์ ของอีกแบรนด์ได้
หลักคิดสั้น ๆ สำหรับการ เลือกกี่วัตต์ ให้พอดีกับห้อง มีเพียง 3 ขั้นตอน ดังนี้
- คำนวณ ลูเมน ที่ห้องต้องการ จาก ขนาดพื้นที่ (ตารางเมตร) คูณกับ ค่า Lux ที่แนะนำ ของห้องนั้น
- นำค่า ลูเมน ที่ได้ มาหารด้วย ค่าลูเมนต่อวัตต์ (lm/W) ของหลอดที่จะใช้ ก็จะรู้ว่า ต้องใช้ กี่วัตต์ รวมทั้งห้อง
- กระจาย จำนวนดวงโคม ให้แสง สม่ำเสมอ ทั่วห้อง ดีกว่า การใช้ โคมวัตต์สูง เพียงจุดเดียว
ตัวอย่างเช่น ห้องนั่งเล่น ขนาด 20 ตารางเมตร ต้องการ ราว 150 Lux เท่ากับ ต้องใช้ แสงรวม ประมาณ 3,000 ลูเมน หากเลือก หลอด LED ที่ให้ 100 lm/W กำลังไฟ รวมทั้งห้อง จะอยู่เพียง 30 วัตต์ หรือ แบ่งเป็น ดาวน์ไลท์ 6 ดวง ดวงละ 5 วัตต์ ก็เพียงพอ และ ประหยัดไฟ กว่าเดิม มาก
Watt คืออะไร?
Watt (วัตต์) คือ หน่วยวัด กำลังไฟฟ้าที่อุปกรณ์ใช้
พูดง่าย ๆ คือ
Watt = ปริมาณไฟฟ้าที่โคมไฟใช้
ยิ่งวัตต์มาก ก็ยิ่งใช้พลังงานไฟฟ้ามาก แต่ ไม่ได้หมายความว่าจะสว่างกว่าเสมอไป
ตัวอย่าง
| หลอดไฟ | กำลังไฟ |
|---|---|
| LED | 10W |
| LED | 20W |
| LED | 30W |
เมื่อเทียบกับหลอดไส้ในอดีต
- หลอดไส้ 60W
- LED เพียง 8-10W
สามารถให้ความสว่างใกล้เคียงกัน แต่ประหยัดไฟกว่าหลายเท่า
ดังนั้น เวลาซื้อโคมไฟ อย่าดูเฉพาะ Watt
Lumen คืออะไร?
Lumen (ลูเมน) คือ ค่าความสว่างที่หลอดไฟปล่อยออกมา
ยิ่ง Lumen สูง
แสงก็ยิ่งสว่าง
ตัวอย่าง
| กำลังไฟ | ความสว่างโดยประมาณ |
| 8W | 800 lm |
| 10W | 1,000 lm |
| 20W | 2,000 lm |
| 40W | 4,000 lm |
ดังนั้น
เวลาซื้อหลอด LED
ควรดูค่า Lumen มากกว่า Watt
เพราะเป็นค่าที่บอกความสว่างจริง
Lux คืออะไร?
Lux (ลักซ์) คือ
ความสว่างที่ตกกระทบบนพื้นที่
สูตรคือ
Lux = Lumen ÷ พื้นที่ (ตร.ม.)
ยกตัวอย่าง
ห้องขนาด
20 ตารางเมตร
ต้องการ 300 Lux
จะต้องใช้
20 × 300
= 6,000 Lumen
ซึ่งเรื่อง Lux ได้อธิบายไว้อย่างละเอียดในบทความ
👉 ค่า Lux คืออะไร? ควรใช้กี่ Lux ในแต่ละพื้นที่
Watt, Lumen และ Lux ต่างกันอย่างไร?
| ค่า | บอกอะไร |
| Watt | ใช้ไฟเท่าไร |
| Lumen | สว่างแค่ไหน |
| Lux | พื้นที่ได้รับแสงเท่าไร |
จำง่าย ๆ
Watt → ค่าไฟ
Lumen → ความสว่าง
Lux → ความสว่างบนพื้นที่ใช้งาน
ตารางแนะนำความสว่างของแต่ละพื้นที่
| พื้นที่ | ค่า Lux แนะนำ | Lumen ต่อ ตร.ม. |
| ห้องนอน | 150-200 Lux | 150-200 lm |
| ห้องนั่งเล่น | 200-300 Lux | 200-300 lm |
| ห้องครัว | 300-500 Lux | 300-500 lm |
| ร้านอาหาร | 150-300 Lux | 150-300 lm |
| สำนักงาน | 300-500 Lux | 300-500 lm |
ห้องนอนใช้กี่ลูเมน?
ตัวอย่าง
ห้องนอน
4 × 4 เมตร
พื้นที่ 16 ตร.ม.
ต้องการประมาณ 180 Lux
16 × 180
= 2,880 Lumen
เลือกโคมไฟรวมประมาณ
3,000 Lumen
กำลังสวย
ตัวอย่างสินค้า
ห้องนั่งเล่นใช้กี่ลูเมน?
ห้องขนาด
25 ตร.ม.
ต้องการ
250 Lux
25 × 250
= 6,250 Lumen
สามารถแบ่งติดตั้งเป็น
- ดาวน์ไลท์หลายดวง
- โคมติดลอย
- โคมแขวนตกแต่ง
เพื่อให้แสงกระจายทั่วถึง
ห้องครัวใช้กี่ลูเมน?
ห้องครัวต้องการความสว่างมากกว่าห้องอื่น
แนะนำ
300-500 Lux
เช่น
15 ตร.ม.
15 × 400
= 6,000 Lumen
เหมาะกับการใช้
ร้านอาหารใช้กี่ลูเมน?
ร้านอาหารนิยมใช้
150-300 Lux
หากเป็นร้าน Fine Dining
อาจใช้แสง Warm White และลด Lux ลงเล็กน้อย
เพื่อสร้างบรรยากาศ
ส่วนร้านอาหารทั่วไป
ควรเน้นให้เห็นสีอาหารชัดเจน
สามารถเลือกใช้
สำนักงานใช้กี่ลูเมน?
สำนักงานควรมี
300-500 Lux
เพื่อช่วยลดความเมื่อยล้าของสายตา
แนะนำใช้
สูตรคำนวณง่าย ๆ
Lumen ที่ต้องใช้ = พื้นที่ (ตร.ม.) × ค่า Lux ที่ต้องการ
ตัวอย่าง
ห้องประชุม
40 ตร.ม.
ต้องการ
400 Lux
40 × 400
= 16,000 Lumen
สามารถแบ่งเป็น
- Downlight 2,000 Lumen จำนวน 8 ดวง หรือ Downlight 1,000 Lumen จำนวน 16 ดวง
ตัวอย่างจริง
ตัวอย่างที่ 1
ห้องนอน
3 × 5 เมตร
15 ตร.ม.
ใช้ 180 Lux
15 × 180
= 2,700 Lumen
ตัวอย่างที่ 2
ร้านกาแฟ
50 ตร.ม.
250 Lux
50 × 250
= 12,500 Lumen
แบ่งติดตั้ง
- ดาวน์ไลท์
- โคมแขวน
- ไฟซ่อน (Strip Light)
เพื่อให้แสงมีมิติและสร้างบรรยากาศ
เลือกโคมไฟอย่างไรให้เหมาะสม?
เมื่อรู้ค่า Lumen ที่ต้องการแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือเลือกประเภทโคมไฟให้เหมาะกับพื้นที่ใช้งาน เช่น
- โคมดาวน์ไลท์ (Downlight) สำหรับบ้านและสำนักงาน
- โคมไฟออฟฟิศ สำหรับออฟฟิศและพื้นที่ทำงาน
- Magnetic Track Light สำหรับร้านค้าและโชว์รูม
- LED Strip Light สำหรับไฟซ่อนและงานตกแต่ง
- โคมไฟแขวน สำหรับร้านอาหาร คาเฟ่ และห้องรับประทานอาหาร
การเลือกโคมไฟที่เหมาะสมร่วมกับค่า Lumen จะช่วยให้ได้ทั้งความสวยงาม ความสบายตา และประหยัดพลังงานในระยะยาว
สรุป
หลายคนเข้าใจผิดว่า หลอดไฟกี่วัตต์ คือคำตอบของความสว่าง แต่ในความเป็นจริง การเลือกโคมไฟควรพิจารณา Watt, Lumen และ Lux ควบคู่กัน โดย Watt บอกปริมาณไฟฟ้าที่ใช้, Lumen บอกปริมาณแสงที่ปล่อยออกมา และ Lux บอกระดับความสว่างที่ตกกระทบบนพื้นที่ใช้งาน
เมื่อเข้าใจหลักการนี้แล้ว คุณจะสามารถเลือก โคมไฟกี่วัตต์ หรือ หลอดไฟกี่วัตต์ ได้อย่างเหมาะสม ไม่สว่างเกินไป ไม่มืดเกินไป และยังช่วยลดค่าไฟในระยะยาวอีกด้วย
หากต้องการเลือกโคมไฟคุณภาพสำหรับบ้าน ร้านค้า หรือโครงการ สามารถเลือกชมสินค้าจาก W.L. Lighting ได้ในหมวด ดาวน์ไลท์, Panel Light, Track Light, LED Strip Light และโคมไฟตกแต่ง เพื่อให้ได้แสงสว่างที่ตอบโจทย์ทุกการใช้งาน
คำถามที่พบบ่อย เรื่องการเลือกกี่วัตต์ และ กี่ลูเมน
เลือกกี่วัตต์ สำหรับห้องนอน จึงจะไม่สว่างเกินไป?
ห้องนอน ต้องการ แสงนวลตา ประมาณ 100-150 Lux ห้องขนาด 12-16 ตารางเมตร จึงต้องการ แสงรวม เพียง 1,200-2,000 ลูเมน หรือ คิดเป็น หลอด LED รวมกัน ราว 12-20 วัตต์ เท่านั้น หากต้องการ บรรยากาศ ผ่อนคลาย แนะนำ เลือก แสงวอร์มไวท์ (2700-3000K) และ เพิ่ม โคมไฟหัวเตียง แยกวงจร เพื่อ ปรับระดับ แสง ได้ตามต้องการ
หลอด LED กี่วัตต์ เท่ากับ หลอดไส้ 60 วัตต์?
หลอดไส้ 60 วัตต์ ให้ความสว่าง ประมาณ 800 ลูเมน ดังนั้น หลอด LED เพียง 8-10 วัตต์ ก็ให้ ความสว่าง ใกล้เคียงกัน ประหยัดไฟ ได้มากกว่า 80% และ มีอายุการใช้งาน ยาวนานกว่า หลายเท่า นี่คือ เหตุผล ที่การ เลือกกี่วัตต์ โดยเทียบ กับหลอดไส้ แบบเดิม จะทำให้ ได้แสง สว่างเกิน ความจำเป็น
ทำไม หลอดวัตต์เท่ากัน แต่ สว่างไม่เท่ากัน?
เพราะ ประสิทธิภาพ ของชิป LED และ ไดรเวอร์ ต่างกัน ค่าที่ ควรเปรียบเทียบ คือ ลูเมนต่อวัตต์ (lm/W) หลอดคุณภาพดี อาจให้ 100-130 lm/W ขณะที่ หลอดราคาถูก อาจให้ เพียง 60-70 lm/W เมื่อ เลือกซื้อ จึงควรดู ทั้ง ค่าลูเมน ค่าลูเมนต่อวัตต์ และ ค่าความถูกต้องของสี (CRI) ประกอบกัน
ร้านค้า และ ร้านอาหาร ควร เลือกกี่วัตต์?
พื้นที่ ขายสินค้า ต้องการ แสงเน้นจุดเด่น ประมาณ 300-500 Lux ส่วน โซนนั่งรับประทานอาหาร ต้องการ เพียง 150-200 Lux เพื่อ สร้าง บรรยากาศ อบอุ่น แนะนำ ใช้ โคมไฟส่องเฉพาะจุด ร่วมกับ แสงพื้นฐาน แล้ว แยกวงจร ควบคุม จะช่วย ให้ ปรับ ความสว่าง ตามช่วงเวลา ได้ และ ประหยัดค่าไฟ ในระยะยาว
